Ook bevat een biografie vaak een groot aantal namen. Te veel vermeldingen maken de index onoverzichtelijk; te weinig ondermijnen de vindbaarheid. De indexeerder moet selecteren op relevantie en frequentie, wat een zekere subjectiviteit inhoudt.

Personen komen vaak onder verschillende namen voor: officiële naam, roepnaam, bijnaam, pseudoniem, religieuze naam of een gehuwde naam. Vooral bij historische figuren en vrouwen kan de naam in de loop van het leven veranderen. De indexeerder moet beslissen welke vorm de geprefereerde term gaat worden en hoe vanaf de andere vormen wordt doorverwezen. Dit vraagt consistentie en kennis van naamconventies. Deze verschillen per cultuur. Denk aan patroniemen, dubbele achternamen, adellijke titels, lidwoorden (de, van, von, la) en niet-westerse naamvolgordes. Beslissen waarop wordt geïndexeerd vergt kennis van deze systemen en van stijlrichtlijnen zoals de Chicago Manual of Style of nationale normen.

Daarnaast kunnen personen dezelfde of vergelijkbare namen hebben. Zonder context kan verwarring ontstaan tussen bijvoorbeeld vader en zoon, familieleden of tijdgenoten. De registermaker moet onderscheid aanbrengen door toevoegingen (data, functies, verwantschap), wat zoekwerk en interpretatie vereist.

Allerlei kwesties die met behulp van onderstaande handboeken en online bronnen wat makkelijker zijn op te lossen.
 

Biografieën

Boeken

Indexing biographies and other stories of human lives – Hazel K. Bell

Dit in 2020 heruitgegeven handboek van slechts 141 pagina’s richt zich op het indexeren van biografieën en andere levensverhalen.

De kracht van het boek ligt in het benoemen van de specifieke problemen die dit met zich meebrengt. De hoofdpersoon is in een biografie alomtegenwoordig, maar niet elke vermelding verdient opname in het register; namen veranderen door huwelijk, titels of het gebruik van pseudoniemen; relaties en rollen verschuiven in de loop van de tijd. Bell bespreekt alle kwesties waarmee de indexer in de praktijk wordt geconfronteerd.

Het werk is compact en duidelijk een aanvulling op algemene standaardwerken. Vooral voor ervaren indexers die zich willen verdiepen in biografie en memoires biedt het gerichte en praktische handvatten. 

Persoonsnamen

Boeken

Indexing Names – Noeline Bridge

Wat dit boek bijzonder maakt, is de brede benadering van het onderwerp. Aparte hoofdstukken behandelen historische en moderne persoonsnamen, namen met titel- en rangstructuren, namen uit verschillende culturen en organisatie- en fictieve namen. Steeds staat de vraag centraal welke keuzes de indexer maakt om namen logisch en vindbaar te presenteren. Regels worden niet dogmatisch opgelegd; interpretatie en vakmanschap staan voorop.

Het boek is niet meer nieuw verkrijgbaar, maar nog te vinden via bibliotheken en de tweedehandsmarkt. Het blijft een onmisbaar naslagwerk.

 Success with Asian Names – Fiona Swee-Lin Price

Deze gids biedt praktische inzichten in de structuur en eigenheden van Aziatische namen. Price behandelt patronen, culturele verschillen en veelvoorkomende valkuilen op een toegankelijke manier. Ook slecht verkrijgbaar en daardoor prijzig.

Islamic Names – Annemarie Schimmel

Dit boek behandelt de betekenis, structuur en culturele achtergrond van islamitische namen. Schimmel combineert taalkundige inzichten met historische context. De heldere uitleg en voorbeelden helpen om namen beter te begrijpen en geeft daarmee inzicht in hoe ze geïndexeerd moeten worden. Nieuw en tweedehands goed verkrijgbaar.

Algemene Online-bronnen

Names of Persons (IFLA)

De IFLA-pagina over Names of Persons verzamelt en ontsluit een unieke, internationale verzameling richtlijnen over hoe persoonsnamen in catalogi en bibliografische systemen behandeld zouden moeten worden. In essentie is het project een poging om land-specifieke naamconventies bij elkaar te brengen en te vergelijken, zodat bibliotheek- en catalogiseringsprofessionals (en dus ook registermakers) over de hele wereld een beter inzicht krijgen in hoe namen uit verschillende culturen, talen en scripts als toegangspunten moeten worden geconstrueerd.

VIAF: The Virtual International Authority File

De VIAF-site (Virtual International Authority File) speelt een centrale rol in de manier waarop persoonsnamen internationaal worden beheerd en verbonden. VIAF is geen naamwoordenboek in de klassieke zin, maar een knooppunt van autoriteitsbestanden: het brengt naamvormen samen uit nationale bibliotheken en andere gezaghebbende instellingen (zoals de Library of Congress, de Deutsche Nationalbibliothek en de Bibliothèque nationale de France).

Wat VIAF vooral laat zien, is dat één persoon zelden maar één naam heeft. Op een VIAF-pagina worden variantnamen, taalvarianten en pseudoniemen samengebracht onder één identiteit. Daarmee maakt de site zichtbaar hoe verschillend landen en catalogussystemen met dezelfde persoon omgaan, zonder die verschillen uit te wissen. Voor indexers is dat waardevol: je ziet in één oogopslag welke naamvormen er circuleren en welke als gezaghebbend worden beschouwd in specifieke contexten.
 

Nationale biografieën

Voor indexers kan het raadplegen van online nationale biografieën erg nuttig zijn: ze bieden betrouwbare basisinformatie over personen (levensdata, variantnamen, context, verwijzingen) die je kunt gebruiken bij het verifiëren van persoonsnamen. Voor deze basisfunctie hoef je meestal niet te betalen. De lijst hier onder is niet compleet, maar dient meer als een leidraad.

Het biografisch portaal van Nederland

Neue Deutsche Biographie (NDB)

The Oxford Dictionary of National Biography (ODNB)

Dictionary of Irish Biography (DIB)

American National Biography (ANB)

Dictionary of Canadian Biography (DCB)

Australian Dictionary of Biography (ADB)

The Indexer

In de loop der jaren publiceerde het internationaal vaktijdschrift The Indexer verschillende artikelen over het indexeren van namen. Omdat ze lastig te vinden zijn, maar vrij toegankelijk, heb ik een zo volledig mogelijke lijst samengesteld.

Arabic names

Australian Aboriginal names

Chinese names

Chinese, Japanese and Korean names

Dutch, German, Austrian, Flemish and Afrikaans names

French names

Irish prefixes and the alphabetization of personal names

Italian names

Khoe-San names (African click languages)

Personal names as phrases

Sikh names

Spanish names

Tibetan names

Turkish names

Welsh personal names

Conclusie

Het indexeren van persoonsnamen en biografisch materiaal vraagt om meer dan het volgen van vaste regels. Het is een vakgebied waarin interpretatie, consistentie en inzicht in culturele en historische context centraal staan. De hier genoemde handboeken, online hulpmiddelen en biografische databanken bieden een solide basis voor het maken van weloverwogen keuzes.